Logo Hubspotter

Tips

Tips van studenten: ‘Tot 3 uur blokken levert zelden iets op’

Hoe ga je als eerstejaarsstudent die stapels cursussen het best te lijf? Vier ervaren studenten delen de tips die zij graag in hun eerste jaar hadden gekregen en met vallen en opstaan leerden. ‘Op de trein neem ik een mini whiteboard mee’

Liam Heylens (22): ‘De nacht voor een examen tot 3 uur blokken heeft mij zelden iets opgeleverd’

‘Met wat meer tips was mijn eerste jaar anders verlopen’, geeft Liam Heylens (22) lachend toe. Sinds september volgt hij een master corporate finance, daarvoor haalde hij een master handelswetenschappen aan de UGent. ‘Wat ik in mijn eerste jaar op de harde manier leerde, is dat het geen zin heeft om samenvattingen te kopen van websites als Studocu. Zo herinner ik me het vak vennootschapsboekhouden: de cursus was 500 bladzijden dik, maar ik dacht slimmer te zijn. Online vond ik een dure samenvatting, maar een paar dagen voor het examen bleek die toch niet zo goed te zijn als verwacht (lacht). Om mijn examen te redden, was ik natuurlijk te laat, maar ik had er wel uit geleerd. In augustus maakte ik mijn eigen samenvatting – met succes. Door zelf te schrijven en de leerstof op te zeggen, stak ik veel meer op.’

‘Nog iets wat ik pas later leerde: pauzes nemen. Als eerstejaarsstudent voelde ik mij schuldig als ik langer dan tien minuten pauzeerde, waardoor ik tijdens die “pauzes” vooral op mijn gsm aan het scrollen was. Nu weet ik dat het beter is om af en toe afstand te nemen, bijvoorbeeld door een halfuurtje te gaan lopen. Als ik daarna een frisse douche neem, voel ik me als herboren. Maar gewoon even met mijn ouders gaan babbelen beneden, werkt ook. Zolang er maar wat afstand is. Dat geldt trouwens ook voor een nachtje doordoen. Vroeger gebeurde het weleens dat ik tot 3 uur ’s nachts achter mijn boeken zat, maar dat heeft mij zelden iets opgeleverd. Integendeel: ik begon ’s ochtends gewoon moe aan mijn examen.’

‘Nog een tip: verander af en toe van omgeving. Ik zit nu op kot in Gent, en alleen al de frisse wandeling naar een koffiebar of de bib doet zoveel deugd. Maar zelfs als je niet op kot zit: neem de trein en ga op de campus blokken, want zien werken doet werken. En als je daar dan met je neus tussen de cursussen zit: beperk het aantal kleuren. Voor kerst kreeg ik ooit een iPad met een stiftje cadeau. “Supertof”, dacht ik, want plots kon ik mijn gekochte samenvattingen in wel honderd verschillende kleuren markeren (lacht). Maar het enige wat dat opleverde, was een kleurboek zonder overzicht.’

Louise Missinne (21): ‘Iedereen heeft het altijd over herhalen, maar wat mij echt hielp was mezelf ondervragen’

‘Ik moet vaak terugdenken aan een studiesessie in mijn eerste jaar’, zegt Louise Missinne (21) uit Oostende. In juli behaalde ze een bachelordiploma orthopedagogie aan Hogent, intussen volgt ze een opleiding verpleegkunde aan Artevelde. ‘Het was begin december en de docent die de sessie gaf, hamerde net als iedereen op het belang van herhaling. Ze toonde zelfs een soort “herhalingscurve”, waaruit bleek dat je leerstof zo’n zeven keer gezien moet hebben tegen de examens – alleen vergat ze te vertellen hoe dat herhalen juist moet. Als rasechte uitsteller dacht ik: de strijd is verloren. Toch begon ik moedig dikke cursussen samen te vatten.’

‘Tegen eind december had ik samenvattingen van 125 pagina’s en dacht ik dat ik goed voorbereid was. Maar na acht uur aan mijn bureau kon ik me soms amper herinneren wat ik die dag had geleerd. Uiteindelijk begon ik samenvattingen te maken van samenvattingen, maar toen ook dat niet werkte, liet ik een paar woorden uit mijn samenvatting weg. Via studie-accounts op Instagram leerde ik dat ik zo eigenlijk aan ‘active recall’ deed: mezelf actief ondervragen, in plaats van passief mijn samenvattingen te lezen. In mijn tweede jaar kocht ik een groot whiteboard, waarop ik mezelf nu elke examenperiode ondervraag. Verder werk ik met flashcards en op de trein neem ik zelfs een mini whiteboard mee.’

Ruben Lateur (28): ‘In mijn eerste jaar had ik een flinke tweede zit, maar in mei studeerde ik af met grootste onderscheiding’

Sinds mei heeft Ruben Lateur (28) uit Mariakerke zijn masterdiploma geschiedenis op zak, maar de weg ernaartoe was even zoeken. ‘Op mijn achttiende begon ik met een opleiding industrieel ingenieur’, zegt hij. ‘Dat bleek niets voor mij, waarna ik via een paar omwegen mijn gevoel volgde en voor de richting geschiedenis koos. In mijn eerste jaar had ik een flinke tweede zit, maar doorheen de jaren leerde ik mezelf beter kennen. Mijn punten werden almaar beter, en in mei studeerde ik met grootste onderscheiding af.’

Hoe Lateur daarin slaagde? ‘Ik ontdekte dat het niet alleen belangrijk is om de inhoud van slides of cursussen te leren, maar ook de titels. Titels zijn een soort van kapstok waardoor je het grotere plaatje niet uit het oog verliest – wat belangrijk is als je verbanden moet leggen. Ik merkte ook dat ik als eerstejaars soms de neiging had om moeilijke hoofdstukken uit te stellen, maar dat mag je vooral niet doen. Probeer ook om zo veel mogelijk afleiding te vermijden, bijvoorbeeld door je laptop of smartphone naar een andere kamer te verbannen. En misschien nog de belangrijkste tip: geloof in jezelf. Als ik voor een examen in mijn kansen geloofde, was ik al half geslaagd.’

Annelien Langendries (24): ‘Bekijk de lesopnames opnieuw, desnoods op dubbele snelheid’

‘In mijn eerste jaar kopieerde ik vooral studiemethoden van anderen’, zegt Annelien Langendries (24) uit Welle. Momenteel volgt ze een master bedrijfseconomie, in juli haalde ze al een master bedrijfspsychologie. ‘Als iemand naar de bib ging “om al wat aan te duiden in zijn cursus”, ging ik zonder aarzelen mee. Dikke handboeken nam ik van A tot Z door, mijn slides vulde ik aan tot in de puntjes. Ik had nooit herexamens, maar ik merkte wel dat mijn motivatie doorheen de jaren afnam. En toen kreeg ik plots vakken als boekhouden. Van het klassieke handboek doornemen en slides aanvullen werd ik niet veel wijzer, dus bekeek ik de les opnieuw. Door dat te doen, merkte ik pas waar de prof de nadruk op legde, want in de aula focus ik vooral op noteren.’

‘Nu maak ik dat ik elke les minstens twee keer opnieuw bekeken heb, en dat ik de leerstof vooral begrijp. Dat klinkt misschien tijdrovend, maar je hoeft niet alles van A tot Z te herbekijken: focus bijvoorbeeld op de moeilijke stukken, bekijk ze desnoods op dubbele snelheid. Verder maak ik altijd inhoudstafels, waardoor ik snel kan uitzoomen om het volledige plaatje te zien. En onthou: een goede student zijn, betekent niet dat je geen sociaal leven kunt hebben. Alleen moet je weten wanneer je moet kiezen. Zo had ik vooral in mijn eerste jaren de gewoonte om nog eens goed uit te gaan op de kerstmarkt, begin december, maar nadien wist ik wel dat het tijd was om me even op te sluiten (lacht).’

Nele Ghysen

donderdag 14 december 2023

Stop met blokken, efficiënt studeren doe je zo

Cursussen lezen en herlezen en hele alinea’s met fluostift markeren zijn níét de beste manier om leerstof te onthouden. Is wel wetenschappelijk onderbouwd: jezelf ter voorbereiding van een examen opnieuw en opnieuw op de rooster leggen.

‘Blokken’ is een verraderlijk woord. Want net ‘blokken’ is een weinig efficiënte en doeltreffende manier om je brein kennis te doen opslaan. Dagen na elkaar dezelfde cursustekst herlezen, geeft je misschien het gevoel dat je goed bezig bent, maar er zijn betere manieren om een examen voor te bereiden. ‘Een goede studiemethode kan een groot verschil maken bij hoe goed je hersenen de leerstof opslaan’, zegt Paul Kirschner, professor emeritus in de onderwijspsychologie (Open Universiteit in Nederland) en gastprofessor aan de Thomas More Hogeschool. ‘Maar veel studenten weten niet wat ze concreet moeten doen om leerstof te studeren.’

Als blokken niet oké is, hoe benut je de weken voor de examens wel zo goed mogelijk? Dit zegt de wetenschap over wat werkt – en wat pure tijdsverspilling is.

Doen: je smartphone wegleggen

Er zijn taken die we zonder problemen met elkaar kunnen combineren. Eten en praten, bijvoorbeeld. ‘Omdat eten een automatisch proces is. Je denkt niet actief na over het kauwen van voedsel’, zegt Kirschner. ‘Maar taken waarvoor je je werkgeheugen nodig hebt – dus alles waarover je moet nadenken – vallen niet te combineren. Je kunt dus niet gelijktijdig leerstof verwerken en bezig zijn met een post op sociale media. Daarom: schakel alle prikkels uit die je afleiden en je werkgeheugen belasten.’

Een onderzoek van de UGent en de UAntwerpen heeft het effect van de smartphones op studenten becijferd. De studenten gaven aan dat ze per uur studeren gemiddeld iets meer dan twee keer hun smartphone controleren. Wie bovengemiddeld kijkt, haalt lagere punten op examens dan studenten die minder dan het gemiddelde de smartphone checken.

En wat met muziek? Dat hangt er volgens Kirschner van af. ‘Als je geen aandacht besteedt aan de muziek, kan het geen kwaad. Een koptelefoon met muziek kan zelfs helpen om je af te schermen tegen prikkels die je afleiden, bijvoorbeeld als je geen eigen kamer hebt om te studeren. Maar zodra je begint na te denken over de afgespeelde muziek – van wie is dit nummer ook alweer? – werkt de muziek averechts.’

Kijk dus eerlijk naar je omgeving en jezelf: welke prikkels trekken je aandacht, wat helpt om prikkels uit te schakelen? Dat beantwoordt ook de vraag of de bib een goede plek is om te studeren. Wie er rust vindt, zit er goed. Wie wordt afgeleid door medestudenten, studeert beter elders.

Doen: nadenken tijdens het lezen van de cursustekst

Hoe je door een cursus gaat, is van groot belang voor wat je brein met de leerstof doet. De meeste informatie slaan je hersenen op als je tijdens het lezen nadenkt over de tekst. Waarom zit iets zus of zo in elkaar? Houdt het wel steek wat hier staat? Het helpt ook om tijdens het lezen een tekening van een beschreven proces te maken of een mindmap van de leerstof te tekenen. ‘Dan ben je de tekst aan het herkneden en verwerken’, zegt Kirschner.

Heeft daarentegen geen bewezen nut: hele alinea’s (of zelfs pagina’s) onderstrepen of met fluostift markeren. ‘Tekst markeren doet weinig om de prestatie te verhogen’, stelt een grote wetenschappelijke analyseover allerlei studiemethodes. ‘Er is inderdaad geen rechtstreekse verbinding tussen het uiteinde van je stift en je hersenen’, zegt Kirschner. ‘Je denkt dan makkelijk: ik heb de tekst geel gemarkeerd, dus dat deel heb ik al geleerd. Zo zit het dus niet.’

‘Het kan wel zinvol zijn om met een fluostift zeer specifiek de kernideeën van een tekst te markeren om er daarna op terug te komen. Dan gebruik je de fluostift als onderdeel van de actieve verwerking van de leerstof.’

Niet doen: de cursus eindeloos herlezen

Dat is nog zoiets wat studenten doen, in de hoop dat de leerstof blijft hangen. Maar de bewijslast is dun voor het nut van teksten herlezen. ‘Als je een tekst een tweede of derde keer leest, zul je hem herkennen’, aldus Kirschner. ‘Dat geeft je het verkeerde idee dat je de inhoud hebt geleerd. Maar een tekst herkennen is niet hetzelfde als vragen daarover kunnen beantwoorden op een examen.’

Niet doen: knip-en-plak-samenvattingen van de cursus maken

Het klinkt verlokkelijk: je vat een hoofdstuk van tientallen bladzijden samen tot enkele A4’tjes en hop, de hoeveelheid leerstof is ineens behapbaar. Uit onderzoek blijkt dat het nut van die strategie laag is.

De beste samenvatting is dus niet die met tekstknipsels uit de cursus die jij of iemand anders maakt. De beste samenvatting is er een die je op eigen kracht opstelt door in je geheugen naar de leerstof te graven.

Kirschner: ‘Het is zinvol om een tekst die je actief gelezen hebt, in je eigen woorden samen te vatten. Bijvoorbeeld een dag later en met de boeken dicht. Dan dwing je jezelf om informatie uit het langetermijngeheugen weer naar je werkgeheugen te brengen. Op die manier versterk je het pad tussen het werkgeheugen en je langetermijngeheugen. Zelfs al kun je de eerste keer niet alle informatie ophalen, je versterkt hoe dan ook het pad.’

Doen: test jezelf

Jezelf ondervragen over de leerstof is dé manier om kennis in je hersenen te verankeren. Dat bleek onder meer bij een studie waarin vorsers studenten een wetenschappelijke tekst lieten lezen. Eén groep las de tekst vier keer. Een andere groep las de tekst slechts één keer en werd gevraagd om daarna meermaals een zelftest uit te voeren: ze moesten alles wat ze hadden onthouden van de tekst op papier zetten. Even later legden alle studenten een toets af bij de onderzoekers.

Resultaat: de groep die de tekst vier keer had mogen lezen, scoorde het hoogst op de toets en de studenten die de tekst maar één keer hadden doorgenomen het laagst. Maar een week later, bij een tweede toets die de onderzoekers afnamen, was het beeld helemaal omgedraaid. Toen scoorden de studenten het hoogst die de tekst maar één keer hadden mogen lezen, maar die dus wel een zelftest hadden gedaan.

Al je kennis rond een thema (of een samenvatting) op een leeg papier zetten, is maar één manier om jezelf te testen. Kirschner en twee collega’s leggen in het boek ‘Studeren met succes’ gedetailleerd uit wat je nog kunt doen: gebruik flashcards (op de voorkant de vraag, op de achterkant de oplossing), leg de leerstof uit aan iemand, laat je ondervragen door een medestudent, ... ‘Je leert het best door vaak én op verschillende manieren informatie op te halen’, zegt Kirschner.

Doen: de tijd voor een vak opknippen in kortere stukken

Studenten hebben de neiging om in grote blokken per vak te studeren. Maar onderzoek wijst uit dat je meer leert als je de blokken opsplitst en tijd laat tussen de blokken.

Zo moesten bij een bekend experiment in de jaren 70 Engelstalige studenten Spaanse woorden leren. De leerstof werd in zes sessies herhaald, maar in een verschillend ritme: één groep kreeg alle zes sessies op dezelfde dag, een andere groep had telkens 30 dagen tussen de oefensessies. Met elke oefensessie gingen de studenten erop vooruit. Maar op de finale test, een maand na de allerlaatste oefensessie, scoorden de studenten met de langste periode tussen de sessies het best.

Je leert dus meer als je op drie verschillende dagen een halfuur aan één deel van de leerstof werkt dan wanneer je dat deel studeert in anderhalf uur. ‘Je moet je hersenen de tijd geven om de kennis te consolideren’, zegt Kirschner. ‘Dat gebeurt voor een deel als je slaapt. Daarom is het zinvol om de studietijd over meerdere dagen te spreiden en niet alles gebundeld de dag voor je examen te blokken.’

Nele Ghysen

donderdag 14 december 2023

14 tips om succesvol de blok door te komen

Professor onderwijskunde Martin Valcke staat na een jarenlange carrière voor zijn allerlaatste examenperiode. We vroegen hem als expert naar de ultieme tips voor jou om geslaagd de blok en examens door te komen (Bron: Durf Denken - UGent).

“Heel wat studenten foppen zichzelf door urenlang eenzijdig dezelfde studiestrategie toe te passen. Ze kennen de ingrediënten van een goede cocktail. Ze kennen tequila en ze kennen cola. Maar ze kennen de cocktail niet. Goed studeren wil zeggen dat je cocktails maakt. Je moet de leerstof op zoveel mogelijk verschillende zintuigelijke manieren vastpakken.”
  1. Maak geen kleurboek van je lesmateriaal

    “Door markeerstiften te gebruiken kan je eenzelfde tekst nooit meer dan één keer analytisch bekijken. De oertekst laat je best clean omdat er meer in staat dan wat je markeerde. Markeren doe je op je eigen teksten.”
  2. Studeer niet enkel je samenvatting

    “Bij het maken van een samenvatting leer je het proces van het samenvatten. Daarna stopt het leerproces. Een samenvatting moet je zien als een kast vol lege kapstokken. Tijdens het studeren neem je elke kapstok vast en hang je er terug kleren aan. Je reconstrueert op die manier de volledige leerstof.
    Omdat een samenvatting een door jou gemaakte selectie is, gebruik je die best maar één keer. Een extra tip daarbij is om meer dan één samenvatting te maken en ze te vergelijken. Maakte je opnieuw dezelfde selectie?”
  3. Verzin zelf examenvragen

    “Het maken van je eigen reeks examenvragen is een zeer goede manier om te leren studeren. Maar let op, ook dit is weer een selectie. Studeren dat is namelijk informatie selecteren, organiseren en integreren. Ben je wel zeker dat je juist selecteerde?”
  4. Lezen alleen is niet voldoende

    “Veel studenten zijn verslaafd aan lezen. Je gedachten ook opschrijven of desnoods tekenen heeft echter veel meer waarde. Dit heet een psychomotorische representatie. Je voegt een extra zintuigelijke ervaring toe aan de betekenis van wat je leest. Op die manier koppel je de leerstof in je geheugen aan iets dat je reeds kent. Zo versta je écht wat je las en zal je de leerstof ook onthouden.”
  5. Herhaal de leerstof op de juiste manier

    “Studeren bestaat uit de leerstof selecteren, organiseren en integreren. Bij het selecteren val je terug op je huidige kennisbasis. Omdat je kennisbasis zich steeds uitbreidt en je elke keer andere dingen zal selecteren, studeer je de leerstof beter meer dan één keer.
    Maar dit is niet voldoende. Iets meerdere keren op dezelfde manier herhalen, biedt geen garantie dat je het beter onthoudt. Je moet de leerstof ook op een andere wijze organiseren: visueel, auditief, grafisch… En je moet de leerstof relateren aan andere concepten door bijvoorbeeld andere voorbeelden te zoeken.”
  6. Leg de leerstof uit aan iemand anders

    “Wanneer je iets uitlegt, ga je kenniselementen uit je langetermijngeheugen selecteren en ordenen zodanig dat de relaties tussen die elementen duidelijk wordt. Een goede studietip is daarom om tijdens het studeren af te spreken met studiegenoten en elkaar te vertellen wat er bijvoorbeeld op pagina 45 van het handboek staat. Je geeft elkaar 2 minuten en je vertelt elk om beurt. Je maakt zo een auditieve representatie van de leerstof. Dit is een heel sterke en trage representatie want ze werkt lineair. Je moet namelijk wachten tot wanneer je de betekenis hebt. Je zal ook ontdekken dat jij en je studiegenoten andere zaken op pagina 45 selecteerden en benadrukken.”
  7. Leg de leerstof uit aan jezelf

    “Je kan de leerstof ook aan jezelf uitleggen. Zet je voor je computer en neem jezelf op. Probeer eerst uit te leggen hoe de leerstof is opgebouwd. Een tweede stap is de vraag: ‘wat betekent dit eigenlijk?’. Gebruik hierbij je eigen woorden. Dit is een leuke methode, maar het wordt door weinig studenten gebruikt omdat het nogal confronterend is. Je zal er namelijk van versteld staan hoeveel fouten je maakt. Door te luisteren naar jezelf zal je bovendien opnieuw selecteren, organiseren en integreren. Nu van je eigen kennis. Je zal die kennis ook meteen kunnen valideren ten opzichte van de stukken leerstof die je vergat.”
  8. Maak een zo volledig mogelijke planning

    “Veel studenten bedriegen zichzelf. Ze negeren de zaken waarvan ze weten dat ze er geen tijd voor zullen hebben. Je moet daarom de volledige blok- en examenperiode plannen tot het einde en terugredeneren. Dagplanningen alleen zijn niet voldoende. Wanneer je denkt dat er iets echt niet gaat lukken, moet je het ook niet doen. Het is beter om onmiddellijk in een urgentiemodus te gaan en om realistisch te zijn.”
  9. Zorg dat je de leerstof fysiek kan vastnemen

    “Een onderdeel van een goede planning is ook tijdig je leermateriaal verzamelen. Het fysiek vastnemen van de leerstof (de cursus, je nota’s, alle oefeningen…) kan heel bevrijdend werken. Je zal zo enerzijds meer beseffen dat je een pak werk voor de boeg hebt. Anderzijds kan je na een examen ook de leerstof echt opzijleggen. Dat is een cognitieve verwerking van de hoeveelheid leerstof door een fysische representatie te maken.”
  10. Gebruik tijdsblokken die voor jou werken

    “Het ideale tijdsblok om te studeren bestaat niet. Weet wel dat bijna niemand langer dan drie uur geconcentreerd kan werken. Je cognitief systeem kan dit niet. Het continu opslaan van nieuwe informatie overbelast je werkgeheugen. Je blijft informatie selecteren, zonder die te organiseren en te integreren bij wat al in je geheugen zat. De informatie zal met andere woorden nooit naar het langetermijngeheugen gaan. Je moet je tijdsblokken daarom realistisch indelen. Zorg ervoor dat je hoofd voldoende fris blijft zodat je ook aan de slag kan gaan met de nieuwe informatie: structureren, ordenen, verankeren, clusteren... Pas daarna kan je weer nieuwe informatie toevoegen.”
  11. Studeren in groep is beperkend

    “Veel studenten studeren graag in groep. Dikwijls in functie van discipline, wat in die zin ook verstandig is. Het is echter geen garantie op echt studeren. Door samen te zitten met andere studenten ben je beperkt omdat je in stilte moet werken en heel veel studiestrategieën niet kan toepassen. Het is daarom een minder goed idee dit gedurende de hele blok- en examenperiode te doen. Het is wel goed in de eerste fase, waarbij je voor het eerst de cursus doorneemt.”
  12. Maak nu al vakantieplannen

    “Het is een berg waar je voor staat. Maak daarom nu al vakantieplannen zodat je iets hebt om naar uit te kijken. Plan ook korte ontspanningsmomenten in als beloning, een soort microvakanties. Beloon jezelf bijvoorbeeld met één aflevering van je favoriete serie op Netflix. Je moet dan uiteraard wel zelfdiscipline hebben om het daarbij te houden.”
  13. Eet gezond en regelmatig

    “Luister niet teveel naar allerhande voedingsadviezen. Eet gezond en regelmatig. Beschouw je maaltijden, inclusief het bereiden ervan, ook als een ontspanningsmoment.”
  14. Start wanneer de kerselaars in bloei staan

    “Een laatste tip, maar misschien een voor volgend academiejaar. Vanaf het moment dat de kerselaars in bloei staan, is het tijd om te starten.”

Nele Ghysen

zondag 5 november 2023

Een initiatief van:

logo AUHL logo Universiteit Hasselt logo Hogeschool PXL